بافندگی

چند سالی بود که مشتری های جهانی فرش ایرانی کمتر شده بودند آن هم نه به خاطر تغییر در کیفیت بلکه به دلیل تحریم های ناعادلانه ای که علیه کشورمان وضع شده بود. مردان و زنان قالیبافی که در خانه و کارگاه هایشان روزشان را با بافتن قالی شب می کردند تا هنر ایرانی را به جهانیان عرضه کنند، در چند سال اخیر، وضعیت درآمدی مناسبی نداشتند. با این حال، فرش دستباف ایرانی همچنان از نظر کیفیت در جهان سرآمد است اما تحریم ها مانعی شده بود برای درخشش این هنر ایرانی در جهان تا این که پس از توافق هسته ای، چند روز پیش خبرهایی درباره آغاز رایزنی ها برای افزایش صادرات فرش دستباف ایرانی منتشر شد. در پی انتشار این خبر، مسئولان مرتبط با صادرات فرش در اظهار نظرهایی، در زمینه پیشرفت چشمگیر صادرات این محصول ابراز امیدواری کردند. پرونده این شماره زندگی سلام به شما توصیه می کند که یادگیری این مهارت را به دلایلی که در ادامه مطرح خواهد شد، در اولویت بگذارید.

در انتظار یک جهش صادراتی

بدون شک حل شدن مشکل تحریم صادرات فرش های دستباف ایرانی به کشورهای دیگر باعث رونق بازار این محصول ایرانی خواهد شد. رئیس مرکز ملی فرش ایران در این باره در گفت و گو با زندگی سلام می گوید: در 4 سال اخیر وضعیت صادرات فرش دستباف ایرانی مطلوب نبوده و به خصوص در سال 92 سیر نزولی شدید و باور نکردنی را تجربه کردیم. با این حال و از ابتدای سال 93 بر اساس آمار گمرک، میزان صادرات فرش دستباف ایرانی رشد صعودی داشته اما به هیچ وجه به حد مطلوب و قابل قبول نرسیده است. البته در ماه های ابتدایی سال 94 نه تنها شاهد متوقف شدن کامل سیر نزولی صادرات فرش دستباف بودیم بلکه شاهد روند افزایشی صادرات هستیم و امیدواری زیادی به بیش تر شدن این روند افزایشی داریم.

صادرات فرش ایرانی به 80 کشور دنیا

دکتر حمید کارگر با مطرح کردن موضوع صادرات فرش دستباف ایرانی به 80 کشور دنیا در سال جاری، افزود: یک خبر خوش هم این است که امید زیادی داریم اواخر امسال این روند و ارقام رو به رشد صادرات فرش های دستباف به جهش صادراتی تبدیل شود و ارقام صادراتی بزرگ تری را تجربه کنیم. دلیل این خوش بینی هم این است که بر خلاف 5 سال اخیر که ورود فرش هایی که بافت ایران بودند به آمریکا ممنوع شده بود یعنی کشور آمریکا تحریم مستقیمی را برای واردات فرش ایرانی وضع کرده بود، طبق یکی از بندهای برجام، صادرات فرش ایرانی به آمریکا از فهرست تحریم ها خارج خواهد شد.

نگاه ویژه وزارت کار و صنعت به قالی باف ها

دکتر کارگر با بیان این که با خروج فرش دستبافت ایرانی از فهرست تحریم ها می توانیم شاهد تصاحب بازار فرش آمریکا باشیم، افزود: تا قبل از شروع تحریم ها، بازار آمریکا یک پنجم بازار صادرات غیر نفتی ما را شامل می شد. رئیس مرکز ملی فرش ایران می افزاید: فرش دستباف ایرانی در قرن های گذشته بیشتر به شکل تک بافی و خانگی رواج داشته است و در سال های اخیر به سمت کارگاهی شدن و مجتمع های قالی بافی حرکت کرده است. با این حال هنوز هم مرد و زن های زیادی در خانه های شهری و روستایی مشغول قالی بافی به صورت خانگی هستند. وزارت کار در موضوع مشاغل خانگی در کنار وزارت صنعت به موضوع کارآفرینی در حوزه قالی بافی های خانگی نگاه ویژه ای داشته و دارند. البته در گذشته تسهیلاتی هم در این خصوص به این حرفه تعلق می گرفت اما به علت انحراف در پرداخت تسهیلات و سوء استفاده عده ای، این تسهیلات در حال حاضر به بافندگان خانگی داده نمی شود. دکتر کارگر با بیان این که برای سفارش پذیری بیشتر از بازارهای خارجی ترجیح می دهیم که تولیدات قالیبافی تحت نظر مدیریت های متمرکز اتفاق بیفتد، می افزاید: در مرکز ملی فرش ایران حمایت بیشتر از کارگاه های قالیبافی انجام می گیرد.

سودآوری قابل اعتنای قالی بافی

فرش ایرانی در دنیا یک برند شناخته شده است و مشتری های خاص خودش را دارد. رئیس مرکز ملی فرش ایران با بیان این مطلب ادامه می دهد: در حال حاضر فرش دستباف ایرانی نسبت به رقبای خودش، قیمت تمام شده بالاتری دارد و طبیعتا با قیمت بالاتری هم در بازارهای جهانی عرضه می شود اما چون فرش دستباف ایرانی، امتحان خودش را پس داده است . مشتریان آن حاضرند بهای قابل قبولی برای آن بپردازند. جالب است بدانید که میزان زیادی از هزینه نهایی فرش دستبافت در ایران، هزینه دستمزد است یعنی یک فرد با هزینه بسیار کمتری نسبت به سودآوری این حرفه، می تواند دار قالی بافی و نخ و نقشه و ... را تهیه کند، بنابراین به نظر من با سرمایه گذاری بسیار کمی که در این صنعت نسبت به صنعت های پرخرج دیگر انجام می شود، سودآوری آن برگه برنده بزرگ و قابل اعتنایی است.

به دنبال حذف واسطه ها نیستیم اما...

دکتر کارگر در پاسخ به این که چه فردی پاسخگوی قالی باف هایی است که واسطه ها، فرش هایشان را با قیمت های کم می خرند و چندین برابر در بازار عرضه می کنند، می گوید: کلمه واسطه در حوزه قالی بافی با بقیه حوزه ها متفاوت است یعنی آن صفت های منفی که همیشه به دلال ها و واسطه گرها داده می شود در حوزه فرش دستباف نمی توانیم بدهیم چون اگر این واسطه ها نباشند یک قالی باف خانگی هرگز توان عرضه فرش در بازارهای داخلی و خارجی را نخواهد داشت بنابراین ما به دنبال حذف واسطه ها نیستیم اما باید به دنبال توزیع منافع عادلانه بین همه ارکان زنجیره تامین فرش باشیم یعنی همچنان که فروشنده و صادر کننده بهره کافی از این محصول می برند، طراح، رنگرز و قالی باف هم سود قابل قبولی را به دست بیاورند. بنابراین مرکز ملی فرش ایران به دنبال این است که با سیاست های مختلفی مانند گرایش به مجمتع های مدیریت متمرکز در تولید فرش با نگاه تولیدات صادرات گرا، شاهد توزیع عادلانه سود فرش باشیم.

آموزش فشرده قالیبافی!

در این مطلب می خواهیم مراحل آماده شدن یک فرش دستباف از زمانی که طرح آن به دست قالیباف می رسد تا رسیدن آن به مغازه فرش فروشی را تشریح کنیم. این که چه وسایلی برای تهیه یک فرش نیاز است و چگونه مورد استفاده قرار می گیرد هم به طور مختصر در این مطلب بیان شده است. در ضمن درباره هزینه وسایل و کلاس های آموزشی هم برای شروع کار قالی بافی باید بدانید که بعد از چندین تماس با آموزشگاه های مختلف به این نتیجه رسیدیم که هزینه آموزش قالی بافی در یک دوره فشرده یک هفته ای به طور متوسط کمتر از صد هزار تومان برای تان آب می خورد. همچنین یک بسته لوازم قالی بافی برای بافتن یک تابلو فرش به اندازه یک کاغذ A3 هم 90 هزار تومان می شود.

وسایل مورد نیاز برای بافت فرش

این که برای بافت فرش چه لوازمی نیاز داریم بسیار اهمیت دارد. دار قالی، دفه، شانه، کاردک، قیچی، چله، کوجی، سک و سیخ پود کشی از لوازم مورد نیاز بافت قالی است.

دار قالی

از دار قالی شروع می کنیم. فرش معمولا روی چارچوبی به نام دار قالی بافته می شود و اندازه این دار قالی بستگی به متراژ فرش دارد و به همان نسبت بزرگ و کوچک است.

دفه یا دفتین

دفه یکی از وسایلی است که برای قالیبافی بسیار استفاده می شود و وظیفه این وسیله فلزی سر شانه ای، کوبیدن گره های فرش است. در نظر اول اگر این وسیله را در دست بگیرید متوجه می شوید بسیار سنگین است و کار با آن راحت نیست.

اِرش یا چله

چله نخ هایی است که روی دار قالی نصب می شود. برخی افراد تنها به شغل چله کشی مشغول هستند و از این راه نان درمی آورند. پس باید برای شروع بافت قالی ابتدا چله را روی دار قالی نصب کنید. چله تارهای تشکیل دهنده قالی یا فرش است که هر نخ پود از زیر آن به صورت یکی در میان عبور می کند تا نقش فرش را رقم بزند. چله فرش مهم ترین بخش آن است، به این دلیل که اگر خوب این تارها روی دار قالی نصب نشود ، فرش آن ظرافت لازم را نخواهد داشت.

آرقاچ یا پود

نخ های افقی که به صورت یکی در میان از زیر و روی تار قالی به صورت رگ یا همان رج قالیبافی رد می شود پود نام دارد. این پودها بعد از هر گره فرش به وسیله دفه کوبیده می شود تا جایی که یک رج به صورت کامل تمام شود و قالیباف سراغ رج بعدی برود.

کوجی، کاردک، قیچی

کوجی به میله کمکی پایه دار قالی گفته می شود و تا تمام شدن فرش روی دار باقی می ماند و بعد از بریدن چله برای درآوردن فرش آن را هم از کنار دار بر می دارند. کاردک برای بریدن سر خامه های اضافی بعد از گره زدن استفاده می شود. خامه همان اضافه نخ هایی است که روی قالی بعد از گره زدن باقی می ماند. قیچی قالیبافی هم با قیچی های دیگر از نظر شکل و شمایل کمی متفاوت است. دسته این قیچی ها با محل برش آن فاصله دارد. دلیل این فاصله سهولت در بریدن پرزهای اضافی فرش است.

حالا بافتن فرش را شروع کنید

بعد از این که همه این وسایل را تهیه کردیم تازه اول راه است. همان طور که در ابتدای مطلب گفته شد برای بافت قالی باید روی دار قالی چله کشیده شود. بعد از چله کشی باید نقشه را رو به روی خود قرار دهیم تا بدانیم به چه طریقی پیش برویم. به طور معمول فرش از یک گوشه بافته و عرض آن تکمیل می شود که به اصطلاح رج نامیده می شود. بعد از پایان هر رج روی هر یک از تار و پودها باید گره زده شود و با دفه روی آن می کوبند تا این گره محکم شود. این کار تا پایان بافت فرش ادامه خواهد داشت. زمانی که فرش به قول معروف به اندازه چهار انگشتی رسید باید قیچی و پرزهای اضافی آن گرفته شود تا این پرزها جلوی گره های جدیدتر را نگیرد و این کار را نیز با قیچی مخصوص انجام می دهند.

نقشه خوانی به کمک نقشه خوان

نقشه خوانی فرش به این گونه است که افراد طرح شطرنجی فرش را رو به روی خود قرار می دهند و این طرح ها همیشه یک سانتی متر در یک سانتی متر در نظر گرفته می شود. نقشه خوان که معمولا کنار بافنده قرار می گیرد و نقشه را با صدای بلند می خواند به بافنده می گوید که در فاصله چند گره از رنگ خاصی استفاده کند و چند گره بعد رنگ دیگری را به کار ببرد.

ضرورت توجه به صادرات غیرنفتی در بیانات رهبر معظم انقلاب

«مسئله دیگر هم مسئله صادرات است. البته دولت وظیفه دارد به صادرات و صادر کننده کمک کند. خوشبختانه - همان طور که یکی از آقایان گزارش دادند - صادرات غیرنفتی رشد خیلی خوبی داشته؛ بعد از این هم رشد بیشتری خواهد داشت؛ انتظار هم داریم که در آینده بتواند رشد متناسب خودش را داشته باشد؛ به طوری که معادله صادرات و واردات حتماً مثبت باشد. ما باید به اینجا برسیم و بتوانیم خودمان را از درآمد نفت واقعاً بی نیاز کنیم. یکی از بزرگ ترین بلیات اقتصاد ما و نه فقط اقتصاد ما، بلکه بلیات عمومی کشور، وابستگی ما به درآمد نفت است. من چند سال قبل از این گفتم - البته آن وقت مسئولین دولتی از این حرف هیچ استقبال نکردند - ما باید به جایی برسیم که اگر یک روزی به خاطر قضایای سیاسی، اقتضائات سیاسی، یا اقتضائات اقتصادی در دنیا، اراده کردیم که صادرات خودمان را مثلاً برای مدت پانزده روز یا یک ماه متوقف کنیم، بتوانیم. شما ببینید این کار چه قدرت عظیمی را برای یک کشور تولید کننده نفت به وجود می آورد که یک وقت اگر اراده کرد، بگوید آقا من از امروز تا بیست روز نفت صادر نمی کنم. ببینید چه حادثه ای در دنیا به وجود می آید. امروز ما نمی توانیم این کار را بکنیم، چون به این درآمد احتیاج داریم. اگر یک روزی اقتصاد کشور از درآمد نفت و صادرات نفت بریده شود، این توان را ملت ایران و نظام اسلامی در ایران به دست خواهد آورد؛ که تأثیرگذاری اش در دنیا فوق العاده است. ما باید به اینجا برسیم. خب، این حمایت می خواهد؛ باید از صادرات حمایت بشود.

آموزش ومعرفی شرکت ...